BIM tidak hilang. Fokusnya sedang membesar.
Selama bertahun-tahun, BIM sering dikaitkan dengan model 3D, clash detection, Revit, Navisworks, Tekla atau koordinasi reka bentuk. Pemahaman ini tidak sepenuhnya salah, tetapi terlalu sempit.
Kini istilah Information Management, atau IM, semakin menonjol. Adakah BIM telah ditukar nama? Adakah undang-undang baharu memaksanya? Mengapa sekarang? Dan adakah IM akhirnya akan merangkumi semua produk, daripada telefon pintar hingga roket?
BIM bukan digantikan oleh IM. BIM ialah salah satu kaedah penting di dalam sistem pengurusan maklumat yang lebih luas.
BIM dan IM: apa bezanya?
ISO 19650-1:2018 menerangkan satu kerangka untuk mengurus maklumat pada tahap kematangan yang dipanggil BIM. Ia meliputi pertukaran, perekodan, kawalan versi dan penyusunan maklumat sepanjang kitar hayat aset terbina.
Namun, geometri hanyalah sebahagian daripada cerita. Sebuah bangunan turut mempunyai:
- Keperluan pelanggan dan pengguna
- Lukisan, spesifikasi dan jadual
- Data kos, masa dan perolehan
- Rekod semakan, kelulusan dan perubahan
- Maklumat pemasangan dan pentauliahan
- Manual operasi dan penyelenggaraan
- Data aset, waranti, pemeriksaan dan keselamatan
- Rekod pengubahsuaian, pelupusan dan akhir hayat
BIM membantu menghasilkan, menyelaras dan menggambarkan banyak maklumat tersebut. IM memastikan maklumat yang diperlukan ditentukan, dihasilkan, disemak, diluluskan, disampaikan, disimpan, dilindungi dan boleh digunakan semula.
Secara mudah:
- BIM menumpukan representasi digital dan kaedah kerja bagi aset terbina.
- IM mengurus semua maklumat yang diperlukan untuk membuat keputusan mengenai aset.
- Model ialah komponen utama BIM, tetapi hanya satu daripada banyak bekas maklumat dalam IM.
- BIM sering paling kelihatan semasa reka bentuk dan pembinaan; IM mesti hidup dari perancangan hingga operasi dan akhir hayat.
Mengapa nama BIM seolah-olah berubah?
Masalahnya bukan pada perkataan BIM semata-mata. Masalahnya ialah cara BIM difahami dan dijual kepada industri.
Apabila BIM terlalu dikaitkan dengan model 3D dan perisian, kejayaan projek mula diukur melalui soalan seperti:
- Berapa banyak model telah disiapkan?
- Adakah clash detection telah dijalankan?
- Adakah semua disiplin menggunakan aplikasi tertentu?
- Adakah model kelihatan lengkap?
Soalan yang lebih matang ialah:
- Keputusan apakah yang perlu dibuat?
- Maklumat apakah yang diperlukan untuk keputusan tersebut?
- Siapakah yang menghasilkan, menyemak dan menerimanya?
- Bilakah maklumat itu diperlukan?
- Bagaimanakah versi, status, keselamatan dan kebolehpercayaannya dikawal?
- Bolehkah maklumat pembinaan digunakan semula semasa operasi?
Peralihan bahasa daripada BIM kepada IM mengembalikan fokus kepada tujuan sebenar: maklumat yang boleh dipercayai untuk keputusan yang lebih baik. Kertas BIM to IM oleh UK BIM Framework menjelaskan bahawa asas teknikalnya tidak berubah secara mendadak; bahasa berkembang untuk memperbaiki kefahaman dan melibatkan lebih banyak bahagian industri.
Adakah ISO benar-benar membuang BIM?
Belum.
Pada 8 Ogos 2026, ISO 19650-1:2018 masih merupakan standard semasa. ISO menyatakan edisi itu telah disahkan semula pada 2024 dan masih berkuat kuasa sementara semakan baharu dibangunkan.
Draf ISO/DIS 19650-1 kini menggunakan tajuk yang memberi penekanan terus kepada Information management. Tetapi tajuk induknya masih merujuk building information modelling, dan abstraknya masih menerangkan tahap kematangan yang dipanggil BIM menurut siri ISO 19650.
Maksudnya jelas: BIM belum dipadamkan. IM ialah objektif dan disiplin pengurusan; BIM ialah kaedah utama untuk mencapainya dalam alam bina. Draf ISO masih boleh berubah sebelum menjadi International Standard.
Adakah perubahan ini disebabkan undang-undang baharu?
Tidak ada satu undang-undang antarabangsa yang menukar nama BIM kepada IM.
Peralihan ini lebih banyak dipacu oleh:
- Perkembangan siri ISO 19650
- Keperluan mengurus maklumat sepanjang hayat aset
- Kehilangan, pertindihan dan ketidakserasian data
- Keperluan keselamatan, audit dan akauntabiliti
- Penggunaan digital twin, automasi dan AI
- Kesedaran bahawa model tanpa kawalan maklumat belum tentu bernilai
Walau bagaimanapun, sesetengah undang-undang mempercepatkan penerapan IM. Di England, pihak tertentu bagi bangunan berisiko tinggi perlu menyimpan rekod digital yang kadang-kadang disebut sebagai golden thread. Maklumat itu perlu selamat, tersedia, boleh digunakan dan dikawal versinya. Keperluan ini tidak memaksa penggunaan satu perisian BIM tertentu, tetapi ia menuntut pengurusan maklumat yang tersusun.
Undang-undang England tersebut tidak terpakai secara automatik di Malaysia.
Dalam konteks Malaysia, tiada satu Akta yang menamakan semula BIM sebagai IM. Perubahan ini lebih tepat difahami sebagai evolusi standard dan amalan industri. Kontrak, BIM Brief atau EIR, panduan agensi serta undang-undang pembinaan tempatan tetap menentukan apa yang wajib bagi sesuatu projek.
Mengapa IM penting sekarang?
Dahulu, cabaran utama ialah menghasilkan model digital. Hari ini model boleh dihasilkan lebih cepat melalui perpustakaan digital, point cloud, automasi, generative design dan AI.
Cabaran sebenar sekarang ialah menentukan:
- Data mana yang betul
- Versi mana yang sah
- Siapa pemilik dan penjaganya
- Siapa dibenarkan mengubahnya
- Sama ada maklumat lengkap untuk tujuan tertentu
- Sama ada sistem lain boleh membacanya
- Sama ada ia masih boleh digunakan 10, 20 atau 50 tahun kemudian
AI dan digital twin hanya boleh membantu apabila sumber maklumat mempunyai struktur, konteks dan kawalan yang baik. Tanpa IM, teknologi lebih pantas hanya menghasilkan lebih banyak data yang belum tentu boleh dipercayai.
Apa yang kekal?
- Model geometri masih diperlukan.
- Koordinasi dan clash detection masih penting.
- CDE, BEP, IFC dan keperluan maklumat masih relevan.
- Revit, Archicad, Tekla, Bentley, Navisworks dan alat lain masih digunakan.
- Kepakaran BIM Coordinator dan BIM Manager masih diperlukan.
Apa yang berubah?
- Kejayaan tidak lagi diukur melalui kewujudan model semata-mata.
- Keperluan maklumat ditetapkan sebelum maklumat dihasilkan.
- Data bukan geometri diberi perhatian setara dengan geometri.
- Tanggungjawab menghasilkan, menyemak dan menerima maklumat diperjelas.
- Maklumat operasi dipertimbangkan sejak awal projek.
- Fungsi BIM berkembang kepada pengurusan maklumat yang lebih menyeluruh.
- Fokus bergerak daripada penyerahan fail kepada kebolehgunaan maklumat.
Adakah IM akan digunakan untuk telefon, kereta dan roket?
Secara prinsip, ya—semua industri perlu mengurus maklumat. Tetapi mereka tidak semestinya menggunakan ISO 19650 atau memanggil kaedah mereka BIM.
ISO 19650 ditujukan kepada bangunan, infrastruktur dan aset dalam alam bina. Ia boleh disesuaikan untuk rumah, hospital, lapangan terbang, jalan raya dan rangkaian rel, tetapi bukan standard utama untuk telefon atau roket.
Industri pembuatan dan aeroangkasa mempunyai ekosistem sendiri, antaranya:
- Product Data Management
- Product Lifecycle Management
- Model-Based Systems Engineering
- Configuration Management
- Digital Engineering
- Digital Thread
- Digital Twin
Siri ISO 10303 atau STEP pula berkaitan representasi dan pertukaran data produk. Prinsip besarnya hampir sama—maklumat perlu kekal tersusun dan boleh digunakan sepanjang hayat produk—tetapi model data, risiko dan standard teknikalnya berbeza.
Telefon, bangunan dan roket berkongsi masalah yang serupa: ribuan komponen, pelbagai disiplin, perubahan reka bentuk, rantaian bekalan, rekod pemeriksaan dan keperluan penyelenggaraan.
Namun, kita tidak wajar memanggil semuanya BIM.
Semua industri memerlukan Information Management, tetapi setiap industri mempunyai kaedah, model data dan standardnya sendiri.
Pandangan AYDI
Peralihan kepada IM tidak sepatutnya menjadi alasan untuk mencipta satu lagi jawatan atau singkatan tanpa mengubah cara bekerja.
Jika nama BIM Manager ditukar kepada Information Manager tetapi pasukan masih menerima maklumat tanpa keperluan jelas, menggunakan fail yang salah, kehilangan rekod keputusan dan menyerahkan model yang tidak boleh digunakan oleh pengendali bangunan, tiada transformasi sebenar berlaku.
IM bermula bukan dengan membeli perisian baharu, tetapi dengan lima soalan:
- Maklumat apa yang kita perlukan?
- Mengapa kita memerlukannya?
- Siapa yang bertanggungjawab?
- Bila ia perlu disediakan?
- Bagaimana kita tahu ia boleh dipercayai?
Mungkin pada masa hadapan kita tidak lagi terlalu sibuk membahaskan sama ada sesebuah organisasi “menggunakan BIM”. Soalan yang lebih matang ialah:
Adakah organisasi itu mampu mengurus maklumat asetnya sebagai sumber yang bernilai?
BIM tidak mati. BIM sedang membesar—daripada sebuah model kepada satu disiplin pengurusan maklumat sepanjang hayat aset.